Dăm năm trở lại đây, chắc chắn không là một con mọt sách rồi, nhưng ở vào cái thời điểm còn là học sinh cấp 1 – 2 thì cũng có thể lắm. Thuở ấy, cứ có tiền là mua sách, chủ yếu là các loại sách khoc học thường thức. Bộ tiêu biểu thời đó là “Hãy trả lời em tại sao?” có mười mấy tập gì đấy, cứ xuất bản cuốn nào là tìm mua. Thể loại sách thứ hai là các tác phẩm văn học, thời đấy, nhà mở hiệu sách nên cũng chịu khó đọc hết mấy cuốn văn học các lớp. Nhờ vậy, nên mỗi lần ba đi công tác về là đều được tặng sách. Văn học hiện đại, lịch sử, tiểu thuyết phiêu lưu, trinh thám, kiếm hiệp, truyện trạng,… lắm lúc còn có cả y học, phật giáo, thiên chúa giáo… 
. Thôi thì cũng đủ thể loại. Mỗi tội gia đình chuyển nhà đi đi lại lại nhiều lần, thế rồi thất lạc dần dần. Thêm vài sự cố hy hữu thế là đến giờ chẳng còn gì…
Những năm trở lại đây, do yêu cầu nghề nghiệp nên chủ yếu là phải đọc ebook. Nhưng phàm ai là dân CNTT cũng hiểu, đọc ebook chỉ mang tính tham khảo. Nghĩa là cần gì thì tra nấy, đọc nhanh lướt gọn…chứ chẳng mấy ai ngồi đọc từ đầu đến cuối. Mắt mũi nào chịu cho thấu cái màn hình.
Đấy là sách kỹ thuật nghề nghiệp, còn những cuốn mang tính “nhân văn” như các tác phẩm văn học… thôi thôi xin kiếu! Được cái cũng chịu khó cày nên thi thoảng cũng chịu khó đọc wikipedia. Có thời điểm, dành mấy ngày để tìm hiểu về lịch sử triết học, về mấy cái thuyết nhất nguyên, nhị nguyên, về mấy cái chủ nghĩa… chỉ để… chém gió. Khổ là bản dịch tiếng Việt còn rất hạn chế nên phải nghiến răng với bản tiếng Anh.
Còn các tác phẩm văn học thì đầu sách thể loại này đa dạng quá, phong phú quá, thượng vàng hạ cám… không biết cuốn nào hay mà mua, dở mà tránh. Không hẳn cứ Hot là hay, Best Seller là tuyệt… thế nên vàng thau mới lẫn lộn. Thật khó để mua sách nếu như không có recommend. Mà nếu có ai đó recommend thì mượn người ta luôn cho rồi! Ha ha ha. Đứa nào mà quảng cáo một cái thì… dùng “bạo lực cách mạng” mượn luôn! Lý do thì giá một cuốn sách thời buổi này không phải là dễ chịu lắm. Bỏ dăm trăm ngàn mua sách về, nhiều người còn cho là xa xỉ phẩm. Buồn thay!
Được cái, các nhà sách lớn ở TP.HCM không quá khắt khe với chuyện đọc ké. Nhưng cảm giác sở hữu một cuốn sách thì rất là tuyệt vời. Cứ thử mua đi, bạn sẽ biết…
Thế rồi, kể từ ngày thị trường xuất hiện các thiết bị đọc sách điện tử như Kindle, ước ao tậu cho được một cái, nhưng giá của Kindle 2 về VN cũng là giá trên trời. May thay nhờ các đại gia cạnh tranh mà Kindle 3 có giá tầm 4,2 triệu (gần gấp đôi giá ở Mỹ). Nhưng âu cũng là niềm vui thích, giá cả cũng trong tầm với. Nhịn ăn nhịn chơi một thời gian cũng à ơi với em nó! Rồi thì giờ tha hồ mà đọc những cuốn Hot trong giới trẻ mấy năm gần đây như bộ truyện của Dan Brown, Harry Porter…
Mà đọc một cái… rồi cũng thoáng một cái, rồi cũng chỉ nhớ cũng mang máng, từa tựa… Nhiều lúc tự hỏi, trí nhớ mình sao kém đến vậy sao? Hóa ra là đọc sách là văn hóa, nên cũng có văn hóa đọc sách. Mà phàm là văn hóa thì có những tiêu chuẩn, cách thức… mà mình thì cứ nghĩ đơn giản nên cứ gạt phắt đi. Hôm nay đọc trên mạng thấy có hẳn một bài nêu ra các sai lầm trong văn hóa đọc sách của người Việt. Quả là đúng, đúng đến độ 100%. Từ bé đến giờ chưa ai dạy mình cách đọc sách cả, nên mình đọc sách cứ như mình đọc truyện tranh
Bởi thế nên mới có chín sai lầm sau (có thể là có nhiều hơn):
1) Chúng ta tích lũy tri thức qua việc đọc báo thay vì đọc sách
Và kết quả là tri thức của chúng ta bao gồm những thứ được nhắc đến trong chuyên mục phóng sự xã hội, quốc tế hay tâm lý của báo chí.
2) Chúng ta đọc sách theo kiểu đọc báo
Và chúng ta chỉ mang máng nhớ là trong Chiến tranh và hòa bình có một anh chàng tên là Andre đi đánh giặc, trong Hamlet có một câu “Tồn tại hay không tồn tại”, trong Trăm năm cô đơn hình như có một đuôi lợn .
3) Chúng ta rất lười ghi chép
Và nếu có ghi chép thì chúng ta cũng luời cả việc đọc lại nó.
4) Chúng ta đọc theo phong trào
Cứ sau mỗi mùa trao giải hoặc mỗi scandal nào đó, là một cuốn sách được nhắc đến lại bán chạy như tôm tươi, dù trước đó cả tháng trời chịu phận “cá thối”. Đơn giản rất ít người trong số chúng ta có được định hướng đọc và kế hoạch đọc cho mình.
5) Chúng ta giả vờ đọc
Nghĩa là chúng ta chỉ mua sách, gáy càng đẹp, bìa càng cứng càng tốt, để bày cho sang phòng chứ ít khi giở ra. Nếu có giở thì cũng là để khoe chữ ký của nhà văn nổi tiếng để tặng chủ nhân trong đó. Ngày xưa Nguyễn Tuân từng sốt sắng tả cái cảm giác mua sách về rồi nắn nót cầu kỳ đọc từng trang, sờ cái lề giấy… Bây giờ, điều đó là xa xỉ khi vô số cuốn sách xén lỗi chẳng bao giờ bị lo phát hiện vì nhiều người đâu có giở chúng ra lần nào.
6) Nếu đọc, chúng ta sẽ đạo
Rất nhiều khi chúng ta đương nhiên coi những gì chúng ta đọc được là của mình. Và chúng ta nhại lại như thế chúng ta viết ra nó.
7) Chúng ta thiếu sự hoài nghi
Thường thì sách báo nói thế nào, chúng ta tin như vậy. Rất ít khi chúng ta thử dừng lại, nhìn lại vấn đề theo quan điểm riêng. Trong khi nghi ngờ sách là một thái độ đáng tôn trọng không kém gì tôn sùng sách.
Chúng ta dễ dãi với những sai sót
Ngày trước, kèm theo mỗi cuốn sách xuất bản thường có một tờ đính chính. Nhưng đính chính đó đôi khi chỉ là lỗi chính tả tên riêng… Mẩu giấy nhỏ nhưng hàm chứa một ý thức lớn của người làm sách. Bây giờ, công nghệ hiện đại hơn, in ấn rẻ hơn, nhưng những mẩu giấy đính chính lại gần như thất truyền mặc dù lỗi in rõ ràng là nhiều hơn. Cả ý thức của người làm sách lẫn người đọc sách đều kém hơn trước.
9) Chúng ta chỉ đọc những gì mình thích
Điều đó không xấu, nhưng sẽ tốt hơn nếu chúng ta có thể đọc cả những điều mình không thích, nhưng cần. Bởi đọc không chỉ là để giải trí. Đọc cần phải có mục đích, và rất nhiều sự kiên nhẫn.
Trong số những cái sai lầm ở trên thì bản thân mình chắc là “dính” ba cái đầu nặng nhất. Nên trong thời gian tới sẽ cố gắng thay đổi!
Có người bảo mình bỏ sót cái thứ 7 nữa, nhưng sự thực là cũng có hoài nghi, đại loại như đọc sê-ri truyện của Dan Brown cũng chịu khó lên Google kiểm định lại thông tin )
